اخبار داخلی اقتصادی پروژه خط لوله صلح، مخالفت آمريكا - تعلل هند

سه شنبه 25 مرداد 1384

پروژه خط لوله صلح، مخالفت آمريكا - تعلل هند

آمريكا تمام تلاش خود را براي تحقق نيافتن خط لوله صلح به‌كار گرفته است.

نخست وزير هند بار ديگر بر متعهد بودن كشورش نسبت به مشاركت در پروژه‌ خط لوله انتقال گاز ايران هند- پاكستان تاكيد كرد.
اين در حالي است كه آمريكا مخالف كمك خارجي از سوي هر كشوري براي توسعه زيرساختار اقتصادي ايران است. بطوري كه مشاور وزير امور خارجه آمريكا بارها مخالفت كشورش را با پروژه خط لوله انتقال گاز ايران اعلام كرده و گفته بود كه اسلام آباد و دهلي نو بايد به دنبال گزينه‌هاي ديگري جهت تامين نيازهاي انرژي‌ خود باشند. نخست وزير هند نیزدر مراسم سالگرد استقلال اين كشور اعلام كرد: مذاكرات در خصوص احداث خط لوله انتقال گاز ايران در حال انجام است و زماني كه احداث اين خط لوله به اتمام برسد، مي‌توانيم نگراني‌هاي اقتصادي‌مان را به ميزان قابل ملاحظه‌اي رفع كنيم.
به گزارش خبرگزاري يو.ان.آي؛ طي چند وقت اخير ترديدهاي فراواني نسبت به تعهد هند در احداث خط لوله انتقال گاز از ايران احساس مي‌شد. اين نگراني‌ها پس از آن افزايش يافت كه نخست وزير هند در مصاحبه با روزنامه واشنگتن پست اظهار كرد كه احداث خط لوله صلح با موانع متعددي همراه است، اما سينگ روز گذشته بار ديگر تاكيد كرد

	" اگرچه مانموهان سينگ، نخست وزير هند قويا از عدم وابستگي هند به آمريكا در تصميم‌گيري پيرامون اين خط لوله ياد مي‌كند، اما او در جهت بر هم زدن اين پروژه گام بر مي‌دارد... "

كه پيشبرد پروژه خط لوله صلح از برنامه‌هاي اصلي دولت هند است. از سوي ديگر نخست وزير پاكستان نيز اعلام كرده كه آمريكا هيچ نقشي در پروژه خط لوله انتقال گاز ايران- پاكستان-هند ندارد. وي تاكيد كرده كه هند به احداث خط لوله انتقال گاز از ايران متعهد است و موضع خود را با وجود مخالفت‌هاي آمريكا تغيير نخواهد داد.

مخالفت آمريكا
نخستين نشانه‌هاي مخالفت دولت بوش با اجراي اين خط لوله در ماه مارس شكل گرفت. زماني كه كاندوليزا رايس، وزير امور خارجه تازه منصوب شده آمريكا در آن زمان طي بازديد از هند صريحا اعلام كرد: "فكر مي‌كنم ديدگاه ما نسبت به ايران در شرايط كنوني مشخص است و ما نگراني‌مان را نسبت به همكاري دهلي‌نو با تهران در احداث اين خط لوله به اطلاع دولت هند رسانده‌ايم. علاوه بر آن، سفير آمريكا در هند نگراني ما را در اين رابطه به اطلاع مقامات هندي رسانده‌ است". اما دانشجويان رشته سياست خارجي آمريكا به خوبي مي‌دانند زماني كه وزير امور خارجه آمريكا از واژه "نگراني" استفاده مي‌كند، تاكيد تلويحي او بر گفتن واژه "نه" است.
درهمين حال، روابط دو جانبه تهران و واشنگتن با توجه به برنامه هسته‏ای ايران رو به وخامت گذاشته و در هفته جاري و به دنبال آغاز به كار كارخانه فرآوري اورانيوم اصفهان، تنش‌ها بالا گرفته است. نشانه‌هاي فراواني وجود دارد مبني بر این که آمريكا به هيچ عنوان تمايلي به داشتن يك متحد استراتژيك جديد يعني ايران ندارد و در اين ميان به باور كاخ سفيد، دهلي‌نو به دشمن واشنگتن كمك مي‌كند.

انزواي ايران
مخالفت آمريكا با پروژه ياد شده ريشه در اين مساله دارد كه در شرايط كنوني، ايران دشمن آمريكا خوانده شده و در صورتيكه اين روابط بهبود پيدا نكند، آمريكا تمام تلاش خود را خواهد كرد تا ايران بيش از پيش منزوي بماند. اين انزوا از آنجا ضرورت پيدا مي‌كند كه آمريكا در حال پيگيري يك برنامه احتياطي با هدف از ميان بردن تاسيسات هسته‏ای ايران است. مقامات آمريكايي در مخالفت با احداث خط لوله انتقال گاز ايران، به قانون تحريم ايران و ليبي اشاره مي‌كنند كه در سال ‌1996 به امضاي

	" اگر كمي موشكافانه تر نگاه كنيم، متوجه مي‌شويم كه دولت هند به آرامي در حال كوك كردن ساز متفاوتي است. ليديا پاول، عضو ارشد سازمان تحقيقات ناظر وابسته به حزب ائتلاف كنگره هند روز‌27 ژولاي به مشكلات اقتصادي كه اين پروژه با آن مواجه است اشاره كرد... "

بيل كلينتون، رئیس جمهور وقت آمريكا رسيد. اين قانون به رئیس جمهور آمريكا اين اجازه را مي‌دهد كه هر شركت بين‌المللي كه ‌40 ميليون دلار يا بيشتر در بخش نفت و گاز ايران و ليبي سرمايه‌گذاري كنند را با تحريم مواجه كند.

دوگانه گويي‌هاي هند
اگرچه مانموهان سينگ، نخست وزير هند قويا از عدم وابستگي هند به آمريكا در تصميم‌گيري پيرامون اين خط لوله ياد مي‌كند، اما او در جهت بر هم زدن اين پروژه گام بر مي‌دارد. خبرگزاري پي.تي.آي روز سوم اوت گزارش كرد كه دهلي‌نو براي امضاي يادداشت تفاهم با ايران جهت تعيين چارچوب زماني و آغاز به كار اين خط لوله تمايلي ندارد. اين خبرگزاري در توضيح اين خبراعلام كرد كه عدم تمايل هند به اين پروژه، ريشه در اين واقعيت دارد كه هند تا زمانيكه نگراني‌هاي امنيتي‌اش رفع نشود، حاضر به امضاي توافقنامه‌يي در اين رابطه نيست. در عین حال به خوبي مشخص نيست كه آيا نخست وزير هند كاملا از قانون تحريم ايران و ليبي آگاه است يا خير، اما ناگفته پيداست كه در جريان سفرش به واشنگتن اين موضوع به اطلاع وي رسيده است. سينگ روز ‌21 ژولاي و در واشننگتن به يكباره اعلام كرد كه اطمينان كامل ندارد خط لوله انتقال گازايران از سوي موسسات مالي بين‌المللي تامين هزينه شود.

حركت به سوي كنترل خسارت
اگر كمي موشكافانه تر نگاه كنيم، متوجه مي‌شويم كه دولت هند به آرامي در حال كوك كردن ساز متفاوتي است. ليديا پاول، عضو ارشد سازمان تحقيقات ناظر وابسته به حزب ائتلاف كنگره هند روز‌27 ژولاي به مشكلات اقتصادي كه اين پروژه با آن مواجه است اشاره كرد. وي گفت: واقعيت‌هاي اقتصادي پيش رو به سود اين خط لوله نيست. تفاوت آشكاري ميان سياست خارجي هند و سياست انرژي آن وجود دارد و در چنين شرايطي هيچ بانكي براي سرمايه‌گذاري پا پيش نمي‌گذارد. اما تنها مقامي كه موجب افزايش احتمال اجراي اين خط لوله مي‌شود، وزير نفت هند است. ماني شانكار آيار تاكنون بارها به مردم هند اطمينان داده است كه اين خط لوله به هر صورت ساخته خواهد شد. او بارها تاكيد كرده است كه دهلي‌نو به عقب باز نخواهد گشت و روز‌28 ژولاي در پارلمان هند اعلام كرد كه هيچ فشاري از سوي آمريكا بر دهلي‌نو نيست.

دو راهي پيش روي هند
بي‌ترديد مهم‌ترين بحثي كه در جريان سفر نخست وزيرهند به آمريكا مورد بررسي قرار گرفت، همكاري دو كشور در زمينه انرژي هسته‏ای بود. اين همان "رگ خواب" دهلي‌نو است كه در دستان واشنگتن قرار دارد، اما اين تنها بخشي از ماجرا است. نيازهاي روزافزون هند به نفت و گاز اين كشور را مجبور خواهد كرد تا به اجراي

	" پاكستان گزينه‌اي ديگري در دو راهي ايجاد شده براي هند است. تا به امروز، اسلام آباد آشكارا موافقت و تمايل خود را با احداث اين خط لوله نشان داده است... "

خط لوله انتقال گاز از ايران تن دهد. از سوي ديگر، توافق هسته‏ای آمريكا و هند تا زمانيكه به تصويب كنگره نرسد، به اجرا در نخواهد آمد و حتي اين احتمال وجود دارد كه ديگر قدرت‌هاي هسته‏ای، كشورهايي كه پيمان NPT را امضا كردند و كنگره آمريكا با آن به مخالفت بپردازند، اما بوش وعده داده است كه تمام تلاش خود را براي جلب موافقت آنها خواهد كرد.
تحت چنين شرايطي، اگر دهلي‌نو به نگراني‌هاي آمريكايي در خصوص خط لوله انتقال گاز از ايران توجهي نكند، آيا كاخ سفيد حاضر به همكاري همه جانبه با هند خواهد شد؟ آيا بوش وقتي مي‌بيند دهلي‌نو به درخواستش براي خروج از اين پروژه اعتنا نمي‌كند، حاضر مي‌شود به خاطر هند براي جلب موافقت كنگره و ديگر كشورها تلاش كند؟ يا این که هند بايد از ميان دو گزينه انرژي هسته‏ای و تامين نياز نفتي روزافزون خود يكي را انتخاب كند؟

نقش پاكستان
پاكستان گزينه‌اي ديگري در دو راهي ايجاد شده براي هند است. تا به امروز، اسلام آباد آشكارا موافقت و تمايل خود را با احداث اين خط لوله نشان داده است. چراكه خط لوله انتقال گاز ايران با عبور از خاك پاكستان سالانه مبلغي بالغ بر‌600 ميليون دلار حق ترانزيت را در اختيار پاكستان مي‌گذارد و از اين رو تلاش‌هاي گسترده‌اي از سوي اين كشور براي تحقق اين پروژه انجام مي‌شود. به عبارت ديگر، هم پاكستان و هم هند نسبت به سياست دولت بوش در رابطه با خط لوله انتقال گاز ايران آسيب‌پذير هستند كه پاكستان بيشتر از هند آسيب پذير نشان مي‌دهد. در همين راستا، بيژن نامدار زنگنه، وزير نفت ايران در هفته اول ژولاي طي سفري به اسلام‌آباد يك يادداشت تفاهم با همتاي پاكستاني‌اش به امضا رساند كه بر اساس آن قرار شد تا مذاكرات به صورت جدي‌تر ادامه يافته و توافق نهايي تا اواخر آوريل ميان دو كشور حاصل ‌شود. پاكستان كه اين پروژه را بسيار جدي مي‌بيند، به دنبال يافتن بانك‌هاي سرمايه‌گذاري است. اما هند همچنان در تلاش است تا به مردم خود بقبولاند اجراي خط لوله انتقال گاز از ايران نيازمند چراغ سبز آمريكاست.

خودداری هند از امضای یادداشت تفاهم انتقال گاز ایران
پیشنهادات مختلف برای حفاظت از خط لوله صلح
تمايل بانك‌هاي دنيا براي مشاركت در پروژه خط لوله صلح