 |
توصيه روز |
 |
 |
| :: بازار کامپيوتر :: |
 |
|
| :: نکته آموزشی :: |
|
|
|
 |
 |
|
 |
|
|
|
|
|
 نقض آشکار کپی رایت در بازار IT ایران
|
| | | |
 | نقض گسترده کپی رایت ، سالانه منجر به کاهش میلیون ها دلار گردش مالی در بازار ICT و کاهش اشتغال مولد در کشور می شود. |  هموطن-علی محمد آقازمانی-کپی رایت در کشور ما مانند آفتاب تابان ، درخشان و شفاف است و هر روز ، شاهد نقض آشکار مسائل مربوط به حقوق مولفین و مصنفین در کشور هستیم .
این در حالی است که چند ماه پیش ، پس از سال ها انتظار ، ورود ایران به سازمان تجارت جهانی WTO ، بدون وتوی آمریکا مورد موافقت اعضای عضو قرار گرفت و قرار است روند عضویت رسمی ایران در این مجمع جهانی ، در ماه های آینده به شور گذاشته شود.
عضویت چند سال پیش ایران در سازمان بین المللی مالکیت معنوی www.wipo.int از جمله دیگر برنامه های جمهوری اسلامی در راه حضور در بازارهای جهانی صنایع مختلف ، از جمله صنعت ICT به شمار می آید. در گزارش امروز ، چالش کپی رایت در بازار فناوری اطلاعات ایران را مرور می کنیم .
برنامه های جهانی حفظ کپی رایت
کشورهایی که به نوعی ارزش تولید فکر و اطلاعات در آنان بالا و مقدس است ، به حفظ ارزش های مادی و معنوی تولید محوا به صور و فرمت های مختلف ، به خوبی آگاه هستند. امروزه در دنیای دیجیتال و در عصری که از ان به دهکده جهانی اطلاق می کنیم ، مسئله copy right مسئله ای کشوری نیست و به یک رویکرد و چالش بین المللی مبدل شده است .
سازمان جهانی مالکیت معنوی یا
World Intellectual Property Organization یکی از مراکز فعال در زمینه حفظ کپی رایت در جهان است که ایران نیز همان طور که در اشاره مطلب ذکر شد ، اخیرا به عضویت رسمی ان در امده است .
برای اطلاع از متون علمی و حقوقی مرتبط با مسائل کپی رایت می توانیدبه سایت کتابخانه دیجیتالی اسناد وایپو به نشانی : www.wipo.org/ipdl مراجعه کنید. هم چنین رایزنی های بین المللی در موردمسائل کپی رایت در صنایع مختلف ، مسائلی است که فرمت الکترونیکی ان در ادرس :
www.wipo.org/meetings منعکس شده است . به عنوان مثال ، آخرین دستاوردها و فعالیت های جهانی در مورد حفظ کپی رایت در مورد تجارت الکترونیک e-commerce در پایگاه وب :
http://ecommerce.wipo.int قابل مشاهده است .
این نشانی ها برای درک وضعیت کپی رایت در سطح جهانی برای علاقمندان در این زمینه حقوقی بسیار مفید است . فعالیت های بین المللی در زمینه حفظ حقوق مولفین و فعالان تولید محتوا ، در کشورهای آسیایی در 2 دهه پایانی قرن بیستم ، رشد بسیار خوبی داشته است .
به اندازه و همراه با پیشرفت علمی و تکنولوژیکی کشورهای آسیایی ، فراگیری و گسترش کپی رایت در بازارها و مراکز مالی و تحقیقاتی ان ها ، منحنی رشد ارزنده ای را دارا می باشد . کشوری مانند چین ، که از قطب های برتر اقتصاد جهان به شمار می آید ، 2 هفته پیش ، 230 کمپانی بزرگ و فعال خود را به نقض قانون کپی رایت متهم و جرایم سنگینی را از مجرمان دریافت کرد.
سمینار بررسی کپی رایت در بلگراد که ماه میلادی گذشته برگزار شد ، به عقیده ناظران حقوقی ، نشان از توجه بارز کشورهای بلوک شرق اروپا ، به گسترش صنایع خود در لوای امتیاز حق کپی دارد. در سال 2003نیز ، مقامات قضایی استرالیا در اقدامی جالب ، موارد نقض قانون کپی رایت در آثار موسیقی دانشگاهی این کشور را مورد بررسی قرار دادند که منجر به نتایج و دستاوردهای ارزنده برای صنعت موسیقی این کشور شد . در همین سال ، کابینه عربستان سعودی نیز با اجماع بالا ، قانون کپی رایت در این کشور مورد تصویب قرار داد .
کپی رایت در ایران
برنامه تدوین و تهیه قانون حمایت از حقوق پدید آورندگان نرم افزار که در دی ماه 1379 به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید ، در 17 ماده جنبه های حفظ حقوق سازندگان این صنعت راهبردی را در کشور معرفی کرده است .
این قانون که در نشانی اینترنتی :
http://www.shci.ir/Law/Prod/CopyRight.asp قابل مشاهده است ، حق نشر، عرضه، اجرا و حق بهره برداری مادی و معنوی نرم افزار رایانه ای متعلق به پدیدآورنده آن می داند و نحوه تدوین و ارائه داده ها در محیط قابل پردازش رایانه ای را نیز، مشمول احكام نرم افزار معرفی کرده است که از تاریخ پدیدآوردن نرم افزار به مدت 30 سال ، برای پدید آورنده محفوظ است .
این قانون ، حقوق معنوی کپی رایت را برای دارندگان حق کپی ، نا محدود تفسیر کرده است .
در ماده 13 این قانون که در مورد مجازات متخلفان کپی رایت مواردی مطرح شده است ، می خوانیم : هر كس حقوق مورد حمایت این قانون را نقض نماید علاوه بر جبران خسارت به حبس از نود و یك روز تا شش ماه و جزای نقدی از ده میلیون (000ر000ر10) تا پنجاه میلیون (000ر000ر50) ریال محكوم می گرد.
با وجود ان که معمولا ضربه های ناشی از نقض حق کپی در صنعت نرم افزار ایران بسیار بالا و بعضا به رقم های میلیارد ریالی می رسد ، انتظار می رود میزان مجازات ریالی تعیین شده توسط قانون گذار برای مجرمان ، به اندازه و نساب جرم متغیر باشد که گویااین کار ، بر اساس برنامه های دولت آقای خاتمی – رئیس جمهور سابق- و طی برنامه تکفا www.takfa.ir در حال پیگیری است .
اگر چه رضا پرویزی دبیر کمیته مبارزه با جرایم رایانه ای کشور بارها در گفت و گو با رسانه های مکتوب و الکترونیکی کشور ، بر مبارزه همه جانبه بر علیه مجرمان نقض حق کپی در صنعت نرم افزار ایران تائید کرده است ، لکن شواهد از نبود رویکرد مطمئن با ضریب کارکرد بالا در برخورد با چالش های نقض حقوق مولفین را حکایت می کند که بر بی اعتمادی بازار افزوده است .
البته با این وجود ، در پیش نویس قانون مبارزه با جرایم رایانه ای که هنوز مراحل نهایی رسمی خود را طی نکرده است ، برخورد با متخلفان با راهکارهای بهتری ارائه شده است و با توجه به تصویب قانون جریان آزاد اطلاعات در ماه های اخیر ، انتظار می رود تغییرات خوبی در رفتار سازمانی دولت در برخورد با مجرمان با همکاری قوه قضائیه www.judiciary.ir صورت پذیرد.
بازتاب فعالیت های حفظ کپی رایت در کشور در سایت ها و وبلاگ های فارسی زبانان نیز حکایت از استقبال قابل ملاحظه کاربران نسبت به حفظ کپی رایت دارد . یکی از سایت های مشهور در این زمینه ، پایگاهی است که برخی از حقوق دانان فعال در زمینه ای تی برای ارائه مشاوره به شرکتها در مورد copy right راه اندازی کرده اند که در نشانی :
http://www.iranitlawyer.com قابل دسترس است .
با این وجود ، حرکت های تشویقی مراکز دولتی برای حمایت از صنعت نرم افزار کشور و تشویق مصرف کنندگان به استفاده از نرم افزار های ارجینال و نه قفل شکسته ، خیلی موثر تشخیص داده نمی شود.
روابط عمومی بانک توسعه صادرات ایران حدود 2 سال پیش در چنین روزهایی ، خبر از اعطای 5 میلیارد ریال جایزه ، به صادرکنندگان موفق نرم افزار در ایران داد که مرکز تحقیقات ثنارای www.sanaray.com نیز با ارائه تسهیلاتی به برترین مجموعه های صادراتی نرم افزار ایران در جیتکس www.gitex.com ، بستر ارتقای وضعیت تحقیق و توسعه R&D را در مجموعه های فعال در حوزه ICT کشور ، فراهم نمود. قطعا فراهم کردن بسترهای تولیدی و کاهش استفاده تک محوره از محوصلات خارجی ، رونق و گسترش بازار آی تی کشور را به همراه دارد .
با انتظاراتی که از وضعیت های حمایتی دولت می رفت ، اما باز مشاهده می شود که بازار داغ و میلیاردی نرم افزارهای کرک crack شده وقفل شکسته در بازارهای تهران مانند پایتخت و بازار رضا و ایرانیان و علا الدین ، هم چنان داغ است و کسی با متخلفان برخورد نمی کند.
در بهمن 83 ، مهندس جهانگرد ، دبیر شورای عالی اطلاع رسانی در گفت و گو با ایسنا نسبت به افزایش موارد مربوط به نقض کپی رایت در کشور هشدار داد و اعلام کرد : قبح کپی رایت غیر مجاز در ایران ریخته است . این اظهارات در حالی صورت می گیرد که نسل دوم برنامه تکفا و گسترش چشم انداز 20 ساله جمهوری اسلامی که مبتنی بر نهضت نرم افزار و احترام به حقوق صاحبان علم و فناوری ، تبیین شده است ، با چالش جدی رو به رو می باشد و امیدواریم دولت جدید ، رویکرد اثر بخش تری نسبت به این پدیده اتخاذ کند.
جنبه های نقض حق کپی
دبیرمجمع ناشران الکترونیک، 1 ماه پیش اظهار داشت : مساله کپی رایت همچنان بدون راه حل مانده است و توان این مجمع در حد حمایت از اعضای خود نیز ، نیست ؛ چه برسد به سایر فعالان حوزه نرم افزار . استفاده دانشجویان و دانش آموزان از نرم افزارهای موجود در بازار بسیار است و برای همین ، درصد بالایی از نرم افزارهایی که مورد نقض کپی قرار می گیرد ، توسط مهندسان و دانشجویان رشته های فنی و مهندسی صورت می پذیرد. برای مقابله با این ناهنجاری ، در 27 فروردین سال جاری ، آئین نامه کمیته های انظباطی دانشگاه ها ، تغییر کرد و جرایم اینترنتی و کپی رایت جز تخلفات دانشجویی منظور گردید.
اما بااین وجود ، دانشجویان زیادی در مراکز انفورماتیک دانشگاه ، مطالب درسی و غیر درسی خود را توسط نرم افزارهای قفل شکسته غیر قانونی تهیه و حتی به بازارهای مصرف داخلی نیز می رسانند و نهادی برای برخورد با این عملکردها ، وجود ندارد . جنبه های نقض کپی رایت در بازار ICT کشور را می توان مبتنی بر محورهای زیر دانست :
1-نقض حقوق مولفین محتوا در سایت های فارسی
2-نقض حقوق مولفین و مترجمان محتوا در وبلاگ های فارسی زبان که معمولا بی شناسنامه هستند!
3-نقض کپی رایت نرم افزارهای تولید داخل به صورت کرک یا هک و عرضه ان به صورت رایگان یا با قیمت بسیار نازل در بازار . که نمونه این نرم افزار های ناقض شده کپی رایت را می توان به نرم افزارهایی چون : نرم افزار زرنگار شرکت سینا سافت ، نرم افزار مترجم پارس ، نرم افزار خوشنویسی کلک ، نرم افزار فارسی سازی ویندوز پارسا و صدها نرم افزار اداری ، علمی و بازی اشاره کرد که بعضا یک هزارم قیمت واقعی ان ، به فروش می رسند !! چرا که نرم افزار ویندوز XP ، در نسخه معمولی ان که حداقل 100 دلار قیمت دارد ، در بازار تهران و یا در کل کشور ، حدود 1 دلار به فروش می رسد ! حال photo shop و 3D STUDIO و نرم افزارهای چند صد هزار دلاری فنی که جای خود دارد !؟
4-نقض کپی رایت حقوق ناشران در فرمت های چاپی و الکترونیکی که بسترهای ان در مطبوعات و سایت های اینترنت به وفور یافت می شود
در نهایت 2 راهکار ، تغییر در وضعیت قانون گذاری و ارائه ضمانت های اجرایی برای رعایت اصول قانونی قوانیم مربوط به کپی رایت در سراسر کشور ، به عنوان راهکارهای منطقی برای بسط این پدیده در کشور جوان ایران پیشنهاد می شود .
راهکارهای پیش روی
راهکارهای مختلفی برای مقابله با بحث نقض حقوق تولید کنندگان محتوا در کشور وجود دارد که از 2 جنبه قابل بررسی است :
1-جنبه قانون گذاری
قوه قضائیه و تیم های فعال در زمینه فناوری اطلاعات و ارتباطات کشور ، می بایست بر مبنای نیازهای قانونی کشور در این زمینه ، قانونی منسجم و جامع برای برخورد با متخلفان را آماده و پس از تصویب ، به دستگاه های اجرایی و انتظامی کشور ابلاغ کنند . در این راه ، آگاه کردن عمومی از جنبه های نقض حقوق کپی و برخورد با مجرمان ،مسئله ای است که بعد آموزشی و اطلاع رسانی قانون گذاری را طلب می کند که به نظر می رسد تا کنون در این مورد رفتار سازمانی خوبی از مراکز ذیربط مشاهده نکرده ایم .
2-جنبه اجرایی
جنبه اجرایی قضیه نیز به اندازه بعد قانون گذاری بسیار مهم است . اگر متخلف بداند و اطمینان پیدا کند که مسئله نقض حق کپی ، باعث اعاده خسارت های میلیونی و حبس های طولانی مدت نمی شود ، آن وقت برای گسترش برنامه های نقض حق کپی و کسب سود بیش تر ، هر کاری را در دستور کار خود قرار می دهد که نتیجه آن ، بازاری می شود که در مطالب قبلی توضیح داده شد .
وجود راهکارهایی اجرایی برای برخورد شدید و دقیق و منطقی و فراگیر با متخلفان ، مهم ترین برنامه کمیته ها و نهادهای برخورد با مجرمان صنعت آی تی کشور به شمار می ایند . این برخوردها ، نقطه عطف و اتکایی برای گسترش صنایع مرتبط با ICT و سالم سازی فضای کاری فناوری اطلاعات در کشور جوانی مانند ایران است .
امیدواریم قوه قضائیه و مجلس شورای اسلامی در مورد این مسئله ، با همکاری ریاست جمهوری و مجمع تشخیص مصلحت نظام ، استقرار نظام مبارزه با جرایم رایانه ای را در دستور کار مهم خود در برنامه چهارم توسعه قرار دهند تا ورود ایران به بازارهای جهانی ، با پدیده زشت نقض کپی رایت همراه نباشد .
| | | | | | | | |
|
|
تحليل |
|
|
| :: اقتصادی :: |
|
|
| :: فناوری اطلاعات :: |
|
|
| :: روی خط جوانی :: |
|
|
| :: ورزش :: |
|
|
| :: فرهنگ و هنر :: |
|
|
| :: حوادث :: |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
