اخبار داخلی فناوری اطلاعات نابرابری در توسعه ارتباطات

هموطن , يكشنبه 29 آبان 1384

نابرابری در توسعه ارتباطات

دومین اجلاس جامعه اطلاعاتی 2005 اواخر هفته گذشته با حضور 18259 خبرنگار در تونس تشکيل شد .

هموطن- علی محمد آقازمانی-دومین اجلاس جامعه اطلاعاتی 2005 اواخر هفته گذشته با حضور 18259 خبرنگار در تونس تشکيل شد که طی آن 214 نفر از نمایندگان گروه های مختلف بین المللی و مسئولان ارشد امور فناوری اطلاعات کشورهای گوناگون ، در 8 بخش به ایراد سخنرانی پرداختند.
آنچه که می خوانيد ، متن اظهارات شيرين عبادی يکی از ايرانيان شرکت کننده در اجلاس و نيز نکته هايی از سوی ما بر اين سخنرانی است.

گوينده پنجم
پس از اظهارات Yoshio UTSUMI ، رئیس کمیته بین المللی ارتباطات راه دور ، شیرین عبادی www.shirinebadi.ir ، به عنوان پنجمین سخنران روز افتتاحیه اجلاس دوم جامعه اطلاعاتی معرفی شد .
شیرین عبادی ، تنها زن مسلمان و تنها ایرانی دارنده جایزه صلح نوبل است که از جانب ، فدراسیون بین المللی حقوق بشر ، پشت تریبون اجلاس قرار گرفت و 14 دقیقه در مورد حقوق در جامعه اطلاعاتی در دنیای امروزی ، به ایراد سخنرانی پرداخت. در حالی که این اظهارات ، هم زمان به 5 زبان مختلف دنیا ترجمه می شد .
هیچ یک از شبکه های داخلی ، سخنان وی را پوشش نداد و کم تر پایگاه فارسی دولتی و حتی غیر دولتی ، در نزدیک ترین زمان ، متن سخنان را منتشر کرد. البته ، وبلاگ فاز دوم جامعه اطلاعاتی که کار جمعی از همکاران آی تی نویس ایران در این اجلاس بود : http://wsis.blogfa.com ، رسانه فارسی آنلاین خوبی برای مخاطبان داخلی بود.

متن سخنان
فرایند توسعه الکترونیک یک فرصت طلایی را برای توسعه و بهبود سطح زندگی بشر فراهم آورده و از سوی دیگر آسیب پذیری اکثر جوامع غیر صنعتی را هم به شدت به دنبال خواهد داشت و در این میان مردم که استفاده کننده اصلی و نهایی چنین سیستم هایی هستند، باید تاوان بی توجهی حکومت های خودشان را بپردازند که به چنین امر مهمی بی توجه بوده و به میزان کافی سرمایه گذاری نکرده اند.
به عنوان مثال اگر به بودجه نظامی کشورها حتی کشورهای توسعه نیافته و فقیر نگاهی بیندازیم خواهیم دید که با کاهش بودجه نظامی شکاف دیجیتالی امروز را می توانستند تا حد زیادی کاهش بدهند.
از سوی دیگر کشورهای پیشرفته صنعتی نیز باید با کمک به کشورهای توسعه نیافته دین خود را به بشریت ادا کنند. ۳۰ کشور پیشرفته صنعتی دنیا که فقط شانزده درصد کل جمعیت جهان را در خود جای داده اند سالیانه حداقل هفتصد و پنجاه میلیارد دلار هزینه نظامی می کنند.
و حال آنکه اگر بخواهیم تمامی کشورهای توسعه نیافته را تا سال ۲۰۱۰ از فقر اطلاعاتی به در آورده و تاسیسات زیربنایی اطلاعاتی و مخابراتی آنها را تا حد قابل قبولی گسترش بدهیم فقط به ۱۰۰ میلیارد دلار بودجه نیاز داریم. اگر جهان را به صورت دهکده ای کوچک می بینیم همگی باید در تمامی مواهب آن از جمله دانش سهیم باشیم نمی توان ادعای جهانی شدن داشت و قسمت اعظم جهان را در فقر اطلاعاتی نگاه داریم.
موضوع دیگر کنترل وب هاستینگ (web hosting)ها است که همگی در آمریکا و چند نقطه دیگر غرب قرار دارند. مردم سایر نقاط جهان که کاربران اصلی اینترنت هستند از خود سوال می کنند در غیاب نظارت بین المللی چه تضمینی وجود دارد که حکومت این کشورها هر لحظه که بخواهند بنا به دلایل سیاسی و یا تحریم های اقتصادی برخی از مردم جهان را از دسترسی به اینترنت محروم کنند مشکل دیگری که مردم یعنی کاربران اصلی اینترنت با آن دست به گریبان هستند سانسور است.
برخی از حکومت ها به بهانه حفظ امنیت ملی مبارزه با فساد اخلاقی یا جلوگیری از تجارت های نامشروع مبادرت به فیلترینگ (filtering)کرده و هر سایتی را که مایل باشند به دلخواه خود فیلتر می کنند. و مانع می شوند که مردم به آسانی بتوانند به اطلاعات مورد نیاز خود دسترسی یافته و صدای خود را به مخاطبان خود برسانند و از آن بدتر در صدد تنبیه وبلاگ نویسانی بر می آیند که کوچک ترین انتقادی به عملکرد سیاسی حکومت خود دارند .
متاسفانه در برخی از کشورهای جهان هنوز هم فعالین حقوق بشر ، نویسندگان و مترجمینی در زندان ها به سر می برند که گناهی جز بیان عقاید خود ندارند و من در اینجا به نمایندگی از سازمان های غیر دولتی ضمن درخواست آزادی تمامی زندانیان سیاسی و عقایدی و کلیه افرادی که گناهی جز نوشتن ندارند پیشنهاد می کنم کمیته ای تحت نظارت سازمان ملل متحد و با شرکت نمایندگانی از اتحادیه جهانی مخابرات ، کمیساریای عالی حقوق بشر، یونسکو (UNESCO)، یونیسف(UNICEF) ، یو ان دی پی(UNDP) و یک یا چند نماینده از طرف ان جی او ها (NGO)تشکیل شود تا بر امر فیلترینگ سایت ها و رفع دیگر مشکلاتی که قبلا اشاره کردم نظارت کنند و مانع از این شوند که دولت ها منافع ملت خود را فدای مصالح سیاسی کنند. به امید آن روز متشکرم "

چند نکته
خانم عبادی در سخنان خود ، به مسائل مهم و ارزنده ای اشاره کردند که گرچه کوتاه و مختصر است ، اما کلیات گفتاری آن می تواند ، مبین چالش های نوینی باشد که امروزه ، بعضی از محورهای فناوری اطلاعات در جوامع مختلف ، به دلیل اتخاذ رویکردهای خاص دول ، تا اندازه ای سرکوب شده است.در ادامه ، به نکاتی در مورد این اظهارات اشاره می کنیم:

1)کاهش شکاف دیجیتالی یا به اصطلاح (digital divide) ، مساله ای نیست که تزریق حجم بالایی از ردیف های بودجه مراکز نظامی به دنیای آی تی ، بتواند آن را تا حد قابل قبول و تاثیر گذاری ، کاهش دهد. هیچ دولتی در دنیا ، نه اعتبار نظامی آشکار دارد و نه حاضر است درصدی از ان را به هر دلیل ، صرف مقاصد آی تی مدار عمومی بکند! چون اصلا برای یک سازمان نظامی ،چنین ماموریتی تعریف نشده است و مقامات ان کشور نیز ، اعتبارات میلیتاریستی خود را در دنیای نابرابر ، نمی توانند به اموردیگر اختصاص دهند.
از سویی دیگر ، شکاف دیجیتالی ، فقط مخصوص کشورهای فقیر یا توسعه نیافته نیست . به گزارش : www.cyberatlas.internet.com/big_picture/ ، تنها 25 درصد کاربران در اتحادیه اروپا را جامعه زنان تشکیل می دهند و این رقم حتی از رقم 38 درصدی کشورهای امریکای لاتین کم تر غنی تر از غرب هم ، کم تر است .
پس در جوامع مترقی غربی نیز ، می توان رگه های گسترده از شکاف دیجیتال و زمینه های مربوط به ان را جست و جو کرد که حتی با اعتبارات و ابزارهای گسترده و پیشرفته ، پس از گذشت 5 سال از هزاره سوم ، هنوز کاهش نیافته است .

2)این که ایشان فرموده اند که به رغم پیشرفت جوامع اطلاعاتی در بخش های مختلفی از دنیا و گسترش ابزارهای ارتباطی و اطلاع رسانی و اعتقاد به دهکده جهانی ، نمی توان به جهل اطلاعاتی و ارتباطی بخش هایی از دنیا نگریست و از ان بی تفاوت عبور کرد ، مساله درستی است که امروزه یکی از بزرگ ترین چالش های پیش روی دنیای آی تی را رقم زده است .
البته رفع این عقب ماندگی ، جز با حذف کامل یا حداقل کاهش قابل محسوس دکترین استعمارگری و میلیتاریسمی دول مدعی حقوق بشر ، قابل وصول نخواهد بود.

3)بحث مهم دیگری که در اظهارات خانم عبادی مشاهده می شود ، بحث فیلترینگ است.
ایشان ، برخوردی که برخی از کشورها در حفظ امنیت ایدئولوژی و فرهنگی ملی در فضای سایبر از خود بروز می دهند ، ناقض حقوق آزادی بیان قلمداد می کنند و بدون بیان طبقه بندی خاصی از موارد نقض یا حمایت از مبانی حقوق بشر در فضای دیجیتالی توسط تولید کنندگان محتوا در وب ، نکوهش دولی را بر می شمردند که با خلافکاران بر اساس منافع خود ، برخورد می کنند. خوب در این جا باید به 2 نکته توجه کرد :
یکی ان که هر کشوری ، بر اساس مصالح و منافع ملی خود که شامل منافع عقیدتی ، فرهنگی ، تجاری و غیره است ، قوانینی را در عرصه فضای تبادل اطلاعات در سرزمین دیجیتال وضع می کند . هیچ کشوری نمی تواند مخالف تسری حجم قابل قبولی از قوانین داخلی عرف خود به دنیای مجازی باشد .
حتی در چین کمونیست و در کشور اسلامی امارات متحده عربی نیز ، این مسئله به عین دیده می شود. پس ، اگر در وضعیت بی قانونی اینترنت و یا به نوعی ، قانون گریزی تولید کنندگان محتوا در تور جهان گستر ، بخواهیم با عدم برخورد با متخلفان ، موجبات نقض حقوق شهروندان دیگر دهکده جهانی را فراهم کنیم ، به نظر می رسد کار بيهوده ای مرتکب خواهیم شد .
تمام تلاش حاکمان امریکا برای حفظ سلطه و قدرت کاریزماتیکی ! خود در عرصه وب ، برای تعمیق و تحکیم و گسترش ساختار کنترل ایدئولوژی الکترونیکی متعددی است که در هر روز در وب سایت ها و وبلاگ ها منتشر می شود. وقتی بتوان با دکترین کنترل ایدئولوژی بر اساس شاخص های استاندارد شده آمریکایی ، حرکت کرد ، فراگیری هجمه فرهنگی مبتنی بر وب ، اقتصاد اطلاعات محور غربی و مسائل دیگر ، به راحتی قابل وصول خواهد بود. (گرایش به مونوپولیسم الکترونیکی) پس نباید ، بدون بررسی و تشریح دقیق معضلات و فواید فیلترینگ بر اساس مصداق های خاص ، یک طرفه بر آن تاخت .
مسئله دوم آن است که چه گونه می توان با تولید کنندگان محتوایی که در زمینه تهیه و انتشار مسائل سیاسی و فرهنگی و حتی مذهبی مخالف با عرف جوامع ( یا حداقل مخالف با قانون جاری در فضای غیر مجازی) ، فعالیت می کنند ، برخورد کرد؟ آیا باید نحوه برخورد با سایت های دانشگاهی و خبری و علمی ، با مراکز مروج فساد اخلاقی در وب برابر باشد؟ اگر قرار است فرمت جدیدی از ماتریالیسم را این بار در موزه وب ، مشاهده کنیم ، پس باید به فروید تبریک گفت و آرام آرام ، به استقبال لائیسم اینترنتی رفت! نقض آشکار حقوق بشر ، امروزه در دنیای مجازی ، در حوزه های مختلف قابل مشاهده است و بهتر است ، قبل از شعار مبارزه بی پرده با فیلترینگ ، به مبارزه علنی با مصداق های آشکار مروج نقض حقوق ابتدایی انسانیت در برخی از پایگاه های وب رفت.
البته ما هم امیدواریم ان کمیته ای که خانم عبادی از ان یاد کردند ، هر چه زودتر تشکیل و به مسائل نقض آزادی بیان در اینترنت ، به خصوص در بخش مقابله مراکز هاستینگ آمریکایی و کانادایی با پایگاه های ایرانی و بعضا مربوط به مراکز اطلاع رسانی خبری عربی ، برخورد کند.

ببخشید من نمی‏دانستم شما جن هستید!
حق دسترسی غیرتبعیض‌آمیز بر منابع ارتباطات تصویب شد
اجلاس تونس، مرکز توجه همه جهانیان شد