اخبار داخلی فرهنگ و هنر مشکلات دوبله از زبان اهالی آن

ایسنا , دوشنبه 26 دي 1384

مشکلات دوبله از زبان اهالی آن

دوبله رسالت بسيار مهمي در اشاعه فرهنگي يك ملت دارد و بازي گرفتنش به بهانه دستمزد كم يا سرعت كار به هيچوجه منصفانه نيست.

دوبله ايران همواره در زمره بهترين‌ها بوده است ولي به گفته برخي از پيشكسوتان اين حرفه در حال حاضر مشكلاتي در جهت ادامه اين روند وجود دارد. نبود امنيت شغلي‌، پايين بودن دستمزد، بازنشستگي نداشتن دوبلورها، سرعت زياد و رعايت نشدن معيارهاي حرفه‌اي در دوبله آثار موسسات تصويري از جمله اين موارد هستند كه مديران دوبلاژ مطرح مي‌كنند.

نبود امنيت شغلي
شهلا ناظريان معتقد است: نبود امنيت شغلي براي دوبلورها، ‌به اين حرفه ضربه مي‌زند. در صورتي كه گويندگان هم بايد بازنشستگي داشته باشند.
عده زيادي از دوبلورها اكنون در سن بازنشستگي قرار دارند، ولي به علت اين كه مشمول قانون بازنشستگي نمي‌شوند مجبور به ادامه كار هستند. ولي بالاخره روزي توان فعاليت تمام مي‌شود.
سعيد مظفري- دوبلور پيشكسوت ـ انشعاب را دشمن دوبله می‌داند و مي‌گويد: با وجود تلاش ما،‌ اين انشعاب در دوبله اتفاق ‌افتاده است.
وي بااشاره به اعتصاب دوبلورها به منظور افزايش دستمزد مدتي قبل به ايسنا مي‌گويد: روساي انجمن اشتباه كردند كه دوبلورها را تحريك به اعتصاب كردند و حتي يك درصد احتمال ندادند كه ممكن است برخي از گويندگان در مقابل اين تصميم مقاومت كنند.
اين مدير دوبلاژ در ادامه تصريح می‌كند: اكنون حدود 18 دوبلور جديد از طريق آزمون وارد صداوسيما شده‌اند و به ما اصرار مي‌شود به علت ارزان بودن از اين افراد در دوبله استفاده كنيم و اين موجب شده بخش خصوصي نيز به تبعيت از سيما تصميم به تربيت گوينده جديد بگيرد.
شوكت حجت نيز معتقد است: نداشتن امنيت شغلي مهمترين ضربه را به دوبله مي‌زند چون گوينده‌ها جديد قيمت ها را مي‌شكنند و برخي معيارهاي اخلاقي كاري تنزل پيدا مي‌كند.
وي در ادامه مي‌گويد: وقتي درآمد پایين باشد گوينده مجبور مي‌شود كه به جاي انجام 2 كار نيم ساعته، به حرف زدن روي 4 كار نيم ساعته بپردازد.
حجت می‌افزايد: گوينده‌هاي جديد با دريافت دستمزد كمتري به كار مي‌پردازند، قيمت‌ها شكسته مي‌شود. علاوه بر آن خيلي راحت اين نوع گوينده‌ها با صداهاي مشابه را جايگزين دوبلورهاي قديمي مي‌كنند كه اين نامردي در حق گويندگان با سابقه است و آنها با توجه به استرس و كاهش كيفيت آثار به چه اميدي به فعاليت بپردازند. ولي مهرداد رئيسي كه مسئوليت انجمن گويندگان جوان تهران را برعهده دارد با انتقاد از گلايه بعضي از گويندگان درباره دستمزدشان می‌گويد: به نظر من تمام دستمزدها منصفانه است و با توجه به بالا رفتن سرعت دوبله كه نهايتا كار در 2 روز انجام می‌شود دستمزدها خيلي خوب و از لحاظ درآمد در جامعه معادل يك ماه حقوق كارمندان در ادارات است.

تاثير ترجمه در دوبله
مهين شعشعاني باانتقاد از ترجمه فيلم‌ها و سريال‌ها مي‌گويد: ‌ترجمه برخي فيلم‌ها، بي‌نهايت بد است و اين مسئله ايجاد مشكل در روند دوبله مي‌كند.
اين مترجمان، ‌زبان مادري را خوب نمي‌دانند و گاهي اوقات حتي اسامي هنر پيشه‌ها را درست نمي‌نويسند.
جلال مقامي نيز در اينباره اظهار مي‌كند: وقتي از مترجم معني عبارتي را مي‌پرسم، او در جواب مي‌گويد هنرپيشه همين حرف را مي‌گويد. در صورتي كه بايد با توجه به مفهوم جمله ترجمه صورت گيرد نه اين كه لفظ به لفظ اصطلاحات به زبان فارسي برگردانده شود.
وي بابيان اين كه ديالوگ‌نويسي يك فيلم نقش مهمي در دوبله دارد مي‌گويد: براي آن بايد وقت صرف شود چرا كه اگر من به عنوان مدير دوبلاژ معني ديالوگي را متوجه نشوم، بيشتر بيننده‌ها نيز نمي‌توانند با آن ارتباط برقرار كنند. بنابراين بيشتر بايد روي ديالوگ و ترجمه كار كنيم.

حمايت از جذب گويندگان جديد
جلال مقامي با بيان اين كه دوبله به گوينده جديد نياز دارد، اظهارمي كند: مگر افراد قديمي مثل سعيد مظفري، بهرام زند، خسرو خسروشاهي چقدر مي‌توانند كار كنند بنابراين بايد جواناني را پرورش داد كه بتوانند در آينده جاي اين افراد را پر كنند و بايد ضمن اين كه جوانان را حفظ كنيم همديگر را نيز حفظ كنيم.
شهلا ناظريان معتقد است: تلويزيون گوينده مي‌گيرد و اعضاي انجمن نيز به آنها تدريس مي‌كنند، ولي بايد به آنها نيز فرصت بروز توانايي‌هايشان داده شود تا كساني كه استعداد كافي براي ادامه اين حرفه را دارند، پيشرفت كنند.
شوكت حجت مي‌گويد: نداشتن امنيت شغلي مهمترين ضربه را به دوبله مي‌زند چون گوينده‌هاي جديد قيمت‌ها را مي‌شكنند و برخي معيارهاي اخلاقي كاري تنزل پيدا مي‌كند.
وي می‌افزايد: در اين شرايط گويندگان مجبور مي‌شوند كه در شرايط پایين‌تري به كار بپردازند. اين در حالي است كه كل گوينده‌هاي خوب به 100 نفر هم نمي‌رسد، البته اين به معناي جلوگيري از ورود افراد جديد به دوبلاژ نيست بلكه بايد صداهاي خاص براي فعاليت در اين حرفه پذيرفته شوند.

بالابودن سرعت دوبله
خسرو خسروشاهي سرعت انجام كار دوبله در سيما را بالا می‌داند و اظهارمي‌كند: بايد براي دوبله فيلم‌ها وقت كافي صرف شود به عنوان مثال سال‌هاي سال است كه جمعه‌ها، شبكه اول فيلم سينمايي پخش مي‌كند، بنابراين بايد به گونه‌اي آثار دوبله شود كه زمان كافي در اختيار مدير دوبلاژ باشد.
مهين شعشعاني درباره تاثيرات اعمال سرعت در دوبله آثار می‌گويد: مدير دوبلاژ هرچقدر هم زمان كمي در اختيار داشته باشد، ‌فيلم‌ را به درستي سينك مي‌زند. ولي نمي‌تواند گوينده مورد نظر خود را براي نقش انتخاب كند.
شوكت حجت، سرعت را يكي از عوامل اثرگذار دوبله دانست و اظهار می‌كند: سرعت جزو شرايط زندگي مدرن شده است و به تبع در دوبلاژ هم ديده مي‌شود.
وي می‌افزايد: گويندگان قديمي به تمرين دراز مدت عادت دارند در حالي كه گويندگان جديد كه در شرايط دوبله سريع آثار كار خود را شروع كرده‌اند، مي‌توانند با حتي يك بار ديدن به جاي شخصيت موردنظر صحبت كنند.
بنابراين مدير دوبلاژ بايد به تركيبي از اين 2 گروه برسد كه در آن شرايط دوبلورهاي قديمي و جديد با تمركز و آرامش به كار بپردازند.
مهرداد رئيسي نيز می‌گويد: ناتواني و شناخت مدير دوبلاژ بيش از 90 درصد به دوبله ضربه مي‌زند. اگر عوامل دوبله را به صورت هرم فرض كنيم مدير دوبلاژ در راس قراردارد و گويندگان، صدابردار و مترجم در مكان‌هاي بعدي خواهند بود و در واقع مي‌توان گفت مدير دوبلاژ كارگردان دوم فيلم است كه سنگين وظيفه كارگرداني را برعهده دارد.
وي همچنين گويندگان را بازيگر روح يك فيلم می‌داند و اظهار می‌كند: اين‌ افراد بايد بتوانند تمام فضا را پياده كنند كه اگر اين كار را درست انجام دهند تاثيرش روي فيلم 10 درصد خواهد بود، اما اگر نتوانند بيش از 80 درصد به فيلم ضربه مي‌خورد.

رقابت دوبلورها
جلال مقامي يكي از مشكلات دوبله را خود دوبلورها مي‌داند و تصريح می‌كند: دوبلورها بشدت رقيب هم شده‌اند تا رفيق هم. يك موسسه ويدئويي اعم از خصوصي و دولتي به يكي كارهاي زيادي رجوع مي‌دهد كه او مجبور مي‌شود با خستگي كار كند. در حالي كه به دوبلور ديگري ماه‌ها كاري داده نمي‌شود. علاوه بر آن براي دوبله فيلم‌ها و سريال‌ها از گوينده‌ها بايد 20 روز تا يك ماه قبل وقت گرفت كه اغلب اين طور نيست.
سعيد مظفري با اشاره به رقابت سخت دوبلورها، دراين باره مثالي می‌زند: بر اساس توافق صورت گرفته، براي استراحت گوينده‌ها، جمعه‌ها كاري در تلويزيون دوبله نمي‌شود. ولي دوبلورها براي گرفتن كار در بيرون از سازمان در روز جمعه رقابت بسيار زيادي با هم مي‌كنند.
وي در عين حال داشتن شغل ديگري در كنار انجام كار دوبله را امكان‌پذير نمي داند و اظهار می‌كند: عده‌اي از افراد شاغل در دوبله ديگر توان پرداختن به كار ديگري را ندارند. علاوه بر آن اين كار چارچوب منطقي ندارند و از هيچ نظر قانونمند نيست. بنابراين نمي‌توان شغل ديگري در كنار آن داشت.

نقش موسسات تصويري در دوبلاژ
خسرو خسروشاهي با اشاره به نقش موسسات تصويري مي‌گويد: ارزان كار كردن به دوبله ضربه مي‌زند و بايد به كيفيت آثار توجه كرد. كساني كه در كار رسانه‌اي هستند، فيلم‌هاي ارزاني مي‌خرند و با كيفيت بد آثار، به شعور تماشاچي توهين مي‌كنند.
وي می‌افزايد: اين موسسات فيلم‌ها را ارزان دوبله مي‌كنند و با كثرت كار روبه‌رو هستند و از اين مسئله ابايي ندارند كه بگويند «حد مدير دوبلاژ اين قدر تومان است».
وي معتقد است دوبله در موسسات تصويري سير قهقرايي طي مي‌كند و وزارت ارشاد بايد با در پيش گرفتن سازو كارهايي به كيفيت دوبله توجه كند. چرا كه اين موسسات از هر كسي براي انجام كار دوبله استفاده مي‌كنند.
خسروشاهي در ادامه ‌به وضعيت دوبله در سيما اشاره می‌كند و مي گويد: مدير دوبلاژ در اين رسانه، اختيار تام دارد و چندين گام از رسانه‌هاي ديگر پيش است.
جلال مقامي نيز در اينباره اظهار مي‌كند: به علت نبود شرايط لازم براي دوبله با كيفيت، مايل به ادامه فعاليت در اين حرفه نيستم. با توجه به سابقه 47 ساله خود در دوبله، دوست دارم كه در اين سالها كارهاي اساسي انجام دهم، ولي اكنون شرايط برعكس شده است و در عمل همه دوبله خوب مي‌خواهند، ولي شرايط آن وجود ندارد و موسسات بخش دولتي هم اين كار را مي‌كنند.
جلال مقامي خطاب به مسئولان می‌گويد: اگر به دوبله نياز نداريد به فيلم‌هاي ايراني توجه كنيد و در صورت نياز به اين حرفه كه با توجه به نفوذ شبكه‌ها و ويدئوكلوپ‌ها ضرورت آن احساس مي‌شود به مشكلات آن رسيدگي كنيد.
سعيد مظفري شرايط حاكم در دوبله را منبعث از وضعيت كلي موجود در جامعه مي‌داند و اظهار مي‌كند: در اين زمينه مسئوليت حس نمي‌شود و تنها ميزان آمار كارهاي دوبله مهم شده است و بر كيفيت آثار نظارتي نمي‌شود.
مهردادرئيسي - مدير انجمن صنفي گويندگان جوان تهران - معتقد است: شرافت هنري نبايد اجازه دهد كه به هر بهانه‌اي كيفيت كارها پايين بيايد و شايد اگر نقدي هم الان از سوي مطبوعات صورت نمي‌گيرد به خاطر كيفيت پايين اكثر كارها باشد كه متاسفانه خيلي از آنها هم توسط پيشكسوتان ما انجام مي‌شود.
دوبله رسالت بسيار مهمي در اشاعه فرهنگي يك ملت دارد و بازي گرفتنش به بهانه دستمزد كم يا سرعت كار به هيچوجه منصفانه نيست.