اخبار داخلی فرهنگ و هنر معين؛ ستاره فرهنگ‌نويسي ايران

فارس , چهارشنبه 13 تير 1386

معين؛ ستاره فرهنگ‌نويسي ايران

سيزدهم تير سالروز درگذشت محمد‌ معين، پژوهشگر برجسته و مؤلف فرهنگ فارسي شش جلدي است.

سيزدهم تير سالروز درگذشت «محمد‌ معين»، پژوهشگر برجسته و مؤلف فرهنگ فارسي شش جلدي است.
«محمد معين» كه در فرهنگ معاصر ايران در حوزه‌هاي مختلف جايگاه خاصي دارد سال 1297 هـ .ش در خانواده‌اي روحاني در شهر رشت متولد شد.
به دنبال درگذشت پدر و مادرش در دوران كودكي تربيت او را پدر بزرگش برعهده گرفت. او بعد از پايان تحصيلات دوران ابتدايي براي ادامه تحصيل رهسپار تهران شد. بعد از ورود به تهران در دوره‌ ادبي مدرسه دارالفنون نام‌نويسي كرد و سال 1310 هـ . ش دوره متوسطه را به پايان رساند. به دنبال ورودش به مدرسه‌ عالي دارالمعلمين تهران در رشته فلسفه و ادبيات يكي از ممتاز‌ترين شاگردان اين مدرسه شد. او دانشجويي بسيار صبور با حوصله و جدي بود. در سال سوم تحصيل در مدرسه عالي دارالمعلمين تهران آنقدر به فرانسوي تسلط پيدا كرده بود كه در حضور «بايرون» يكي از شاعران فرانسوي به اين زبان سخنراني كند و باعث شگفتي او و حاضران شود.
سال 1314 به خدمت سربازي رفت و بعد از آنكه دوره خدمت را تمام كرد به عنوان دبير يكي از دبيرستان‌هاي اهواز به خوزستان رفت. رساله تحقيقي «حافظ شيرين سخن» حاصل دوران معلمي او در اهواز است. او در همين زمان كتاب تاريخي «ايران از آغاز تا اسلام» نوشته «گرشين» فرانسوي را به فارسي ترجمه كرد كه اكنون از منابع رشته تاريخ به شمار مي‌آيد.
زماني كه او در اهواز به سر مي‌برد با برخي از باستان‌شناسان فرانسوي كه براي حفاري به شوش آمده بودند آشنا شد كه اين آشنايي بعدها در اشتياق او در جست‌و‌جوي واژه‌ها و لغات لهجه‌هاي مختلف ايران بي‌تاثير نبود.
وزير فرهنگ وقت وقتي اشتياق و علاقه معين را در پژوهش و تحقيق مي‌بيند مقدمات انتقال او را به تهران فراهم كرد. بعد از آمدنش به تهران در دوره دكتري زبان و ادبيات فارسي ثبت نام كرد. سال 1321 رساله دكتراي خود را با عنوان «مزدسينا و تاثير آن بر ادبيات پارسي» با «ابراهيم‌پورداود» به عنوان استاد راهنما و «ملك الشعراي بهار» به عنوان استاد مشاور به پايان برد.
چند سال بعد با «علي اكبر دهخدا» آشنا شد كه اين آشنايي و شيوه سلوك و حوزه كاري او تا پايان عمر معين بر زندگي‌اش تاثير گذاشت. دهخدا در وصيت‌نامه‌اش نوشت: «به ورثه خود وصيت مي‌كنم كه تمام فيش‌هاي چاپ نشده لغت‌نامه را كه ظاهرا بيش از يك ميليون است و از الف تا ياء نوشته شده به عزيزترين دوست من، آقاي معين بدهند كه مثل سابق به چاپ برسد و اين زحمت جانكاه حداقل معادل نصف تاليف است.
محمد‌معين همزمان با همكاري خود در تاليف لغت‌نامه دهخدا به فكر تاليف و تدوين يك فرهنگ فارسي ديگر افتاد كه براي تحقق اين امر از دهها تن از دانشجويان خود بهره برد. وقتي فرهنگ فارسي منتشر شد با امانتداري تمام نام همه كساني را كه با او همكاري كرده بودند در مقدمه جلد اول خود آورد.
مسئله ديگر در زندگي معين پيوند نام او با نام شعر معاصر است. نيما شعرهايش را به او واگذار كرد تا نظارت بر انتشار آثارش را برعهده بگيرد.
بالاخره بعد از چند سال پژوهش، در يكي از روزهاي بهاري بر اثر يك بيماري براي پنج سال بر تخت بيمارستان بستري شد و سال‌ها با چشم‌ باز و بي هيچ تحرك به دنياي اطراف خود كه ديوارهاي بيمارستان بودند مي‌نگريست تا اينكه در سيزدهم تير براي هميشه چشم‌هاي خود را بست.