اخبار خارجی فرهنگ و هنر زادروز ماكس شلر، پدر جامعه‌شناسي معرفت

فارس , سه شنبه 30 مرداد 1386

زادروز ماكس شلر، پدر جامعه‌شناسي معرفت

«ماكس شلر» در 22 اوت 1874 در مونيخ به دنيا آمد و در 19 مه 1928 در فرانكفورت درگذشت.

فردا، 22 اوت، صد و سي و سومين زادروز «ماكس شلر» است. وي كه بنيان‌گذار جامعه‌شناسي معرفت به شمار مي‌آيد، معتقد بود كه دين چون عشق، خرد و اخلاق بعد اجتناب‌ناپذير زندگي بشري است.
«ماكس شلر» در 22 اوت 1874 در مونيخ به دنيا آمد و در 19 مه 1928 در فرانكفورت درگذشت.
وي نقش عوامل اجتماعي در پيدايش معرفت را زمينه‌سازي براي ايجاد يا عدم ايجاد معرفتي خاص مي‌دانست و دخالت عوامل اجتماعي در متن معرفت را نمي‌پذيرفت.
اين فيلسوف آلماني مطالعه جامعه‏شناختي مهمي در رد نظريه مراحل سه‌گانه «كنت» انجام داد. «شلر» درحالي‏كه ارزيابي «تونيس» و «وبر» از «گزلشافت» را دنبال كرد و از زوال فرهنگ به مثابه پيامد رشد بورژوازي صنعتي و سوداگر، هراس داشت، با حسي پر شور معتقد بود كه دين چون عشق، خرد و اخلاق بعد اجتناب‌ناپزير زندگي بشري است.
كارشناسان معتقدند: «شلر» اين ديدگاه را از معتقدات فلسفي و فردي‏اش اقتباس كرد. در حالي كه براي رد استدلال نظريه سكولارشدن، كه از آن بيزار و رويگردان بود، در مقام يك جامعه‌شناس قرار گرفت و جامعه‏شناسي معرفت را كه به رابطه انديشه و تفكر با موقعيت اجتماعي متفكران مي‏پردازد، پايه‏گذاري كرد.
به اعتقاد اين كارشناسان «شلر» تلاش كرد نشان دهد نظريه سكولارشدن كه توسط كنت تدوين، از ناحيه پوزيتيوسم علمي پشتيباني و از جانب طبقه متوسط طرفداري شد، با مشغله مادي‌گرايانه و بي‌روح اين طبقه همخواني دارد. اين نظريه مخلوق ناخشنودي بورژوازي بود؛ بورژوازي محصور در علايق پيش پا افتاده‏اش، نسبت به اوجگيري‏هاي روح و سرشت شوريدگي‏هاي مذهب حسادت مي‏ورزيد.
همچنين كارشناسان علوم اجتماعي معتقدند برخلاف نظر مشهور «نيچه»، «شلر» اعتقاد داشت ناخشنودي منبع خصومت‌ورزي با دين است. نظريه سكولارشدن جز پنهان‏سازي پوچي انسان و خلأ روحي طبقه متوسط چيز ديگري نبود. پوزيتيويسم علمي ايدئولوژي طبقه‏اي بود كه همتش مصروف انباشت پول بود. ذكاوت و شورمندي «شلر» او را مبدع اصلي جامعه‏شناسي نظام‏مند معرفت ساخت، اما تحليلش از نقش دين در جامعه تلفيق عجيب و غريبي از گرايشات محافظه‌كارانه، تعصبات نخبه‌گرا و تفكر اجتماعي راديكال بود.