اخبار داخلی فرهنگ و هنر جذابيت كاراكترهاي منفي

همشهری , جمعه 12 بهمن 1386

جذابيت كاراكترهاي منفي

نادر به صورتي شخصيت پردازي شده كه به‌عنوان فردي با هوش و زيرك و پسر خان، علاقه شديدي به پريدخت دارد.

الهام طهماسبي- همذات پنداري مخاطب با كاراكترها درمجموعه‌هاي نمايشي و سريال هاي مختلف تابع يك قاعده كلي است و تنها اين كافي نيست كه شخصيتي منفي باشد تا منفور مخاطب واقع شود و چه بسا كه در بسياري از كارهاي نمايشي به‌طور مثال دزدي وجود دارد كه از پليس محبوب‌تر است و مخاطب مدام نگران اين است كه مبادا او دستگير شود. چنين روندي اغلب به 2 صورت خودآگاه و ناخود آگاه اتفاق مي‌افتد. اين موضوع در ساختار برنامه‌سازي‌ تلويزيوني در ايران كه انتقال پيام ‌هاي اخلاقي سهم بزرگي در سريال‌سازي‌ ايفا مي‌كند طبعا نبايد جايگاهي داشته باشد چون ساختار برنامه به گونه‌اي شكل مي‌گيرد كه انتقال پيام توسط كاراكتر مثبت صورت مي‌گيرد و اين درست به‌رغم روند آگاهانه‌اي است كه گاه در سريال‌هاي خارجي شاهد آن هستيم؛ روالي كه طي آن كارگردان و فيلمنامه نويس كاراكتر مورد نظر را جوري پرداخت مي‌كنند كه بيننده را مجذوب خود سازد ؛كاراكتري كه با وجود ايفاي نقش منفي، شخصيتي چند لايه، قوي و پيچيده داشته و داراي جذابيت‌هاي فراوان در فن بيان، ظاهر و ميميك و ... است .
چنين كاراكتري وقتي در مقابل يك شخصيت مثبت يكدست و كليشه‌اي بي‌خاصيت قرار مي‌گيرد، نتيجه كار از پيش معلوم است؛ مثلا در سريال پريدخت ( كه نمايش آن اخيرا در تلويزيون به پايان رسيد) علي مصفا به‌عنوان قطب منفي داستان در برابر خيل آدم‌هاي مثبت قرار گرفته است ( كساني مثل پريدخت، نصرت، ميرزا، پهلوان و پسرش)كه همه كليشه‌هايي تك بعدي، خشك، غيرقابل انعطاف و غيرجذابند .
آدم خوب‌هايي كه هيچ ويژگي خاصي ندارند؛پهلوان كه تنها كليشه‌اي تكراري از پهلوان‌هاي آن دوره است،نصرت كه پيچيدگي خاصي ندارد و پريدخت هم كه قرار است قطب محوري داستان و مركز همه عاشقانه‌هاي سريال باشد، زني كم حرف ، با كمترين ميميك، حركت و واكنش است كه به شكلي مجسمه وار در كل كار حضور دارد آن هم حضوري كمرنگ كه تأثير ويژه‌اي به جا نمي‌گذارد ( متأسفانه از بازي خوب ليلا حاتمي در اينجا خبري نيست هر چند صرف حضور او و علي مصفا ياد آور سريال نوستالژيك كيف انگليسي است ) اما در عوض همه اين كاراكتر‌ها، نادر خان با بازي خوب، سنجيده و منسجم علي مصفا يك تنه بار كل سريال را به دوش دارد و شخصيتي كه قرار است منفور باشد بدل به كاراكتري محبوب شده تا جايي كه مرگ قابل پيش‌بيني او در پايان از تمام اتفاقات ديگر در طول سريال دردناك‌تر است.
در واقع نادر به صورتي شخصيت پردازي شده كه به‌عنوان فردي با هوش و زيرك و پسر خان، علاقه شديدي به پريدخت دارد. او در جريان اتفاقاتي سبب مرگ غيرعمدي پدر پريدخت مي‌شود و نا خواسته به سمتي مي‌رود كه براي رسيدن به پريدخت، نصرت را از سر راه بردارد...اما نادر و حتي علاقه او به پريدخت و همه رفتار‌ها و حركاتش به جاي اين كه احساسات مخاطب را عليه او بر انگيخته كند جوري پرداخت شده كه مخاطب نا خود آگاه رفتار او را اگر نه توجيه پذير اما ناگزير مي‌داند و به نوعي او را تبرئه مي‌كند ، به اين ترتيب روندي شكل مي‌گيرد كه به طرزي كم سابقه قطب منفي داستان آن هم در سريالي مناسبتي، محبوب تماشاگر واقع مي‌شود.