اخبار داخلی فرهنگ و هنر کنایه های سینما و سیما

خانواده سبز , دوشنبه 22 بهمن 1386

کنایه های سینما و سیما

جشنواره‌اي كه بخش‌هاي متنوعي دارد و معمولا شور و حال خاصي به علاقه‌مندان هنر هفتم مي‌دهد اما جشنواره بيست‌وششم فيلم فجر امسال هم با حاشيه‌هايي همراه بود كه مهم‌ترين آنها مربوط به نارضايتي بعضي‌ها از پذيرفته‌ نشدن فيلم‌هايشان در بخش‌هاي مختلف بود.

جشنواره بين‌المللي فيلم فجر، مهم‌ترين جشنواره سينمايي در ايران، اين روزها در حال برگزاري است. جشنواره‌اي كه براي بسياري از دست‌اندركاران سينما، حضور در آن را بسيار موثر مي‌دانند و تلاش فراواني براي رساندن آثارشان مي‌كنند.
جشنواره‌اي كه بخش‌هاي متنوعي دارد و معمولا شور و حال خاصي به علاقه‌مندان هنر هفتم مي‌دهد اما جشنواره بيست‌وششم فيلم فجر امسال هم با حاشيه‌هايي همراه بود كه مهم‌ترين آنها مربوط به نارضايتي بعضي‌ها از پذيرفته‌ نشدن فيلم‌هايشان در بخش‌هاي مختلف بود.
بعضي‌ها هم معتقد بودند فيلم آنها قابليت نمايش در يكي از بخش‌ها را داشت و لايق رقابت با ديگر فيلم‌ها بود.
اما جدا از بحث ارزش فيلم‌هاي حاضر و غايب مشخص نيست چه زماني بايد پذيرفت كه طبق قوانين همه جشنواره‌‌هاي سينمايي، عده‌اي با عنوان اعضاي هيات انتخاب همان‌گونه كه از عنوان هيات آنها مشخص است، حق انتخاب چند فيلم محدود از ميان فيلم‌هاي متقاضي را دارند و وقتي كسي حاضر به پركردن فرم درخواست شركت از جشنواره شده است بايد تمام قوانين را پذيرفته باشد. به هر حال انتخاب فيلم در كنار درنظر گرفتن يك سري اصول هنري، امري شخصي و سليقه‌اي است و چه بسا تاريخ برگزاري جشنواره‌هاي مختلف هنري نشان داده اثري كه از نظر يك جشنواره فاقد ارزش‌هاي هنري است در جشنواره‌اي ديگر با استقبال و تشويق روبه‌رو مي‌شود اما در كنار اين مسائل بايد اميدوار باشيم كه مديران سينمايي در كنار دغدغه برگزاري جشنواره فيلم‌ فجر به فكر اكران عمومي همه فيلم‌هاي ايراني درطول ‌يكسال آينده باشند تا كساني كه موفق به تماشاي فيلمي نشدند درطول سال‌ امكان تماشاي آن را به دست بياورند، به‌خصوص آثاري كه در بخش مسابقه به عنوان فيلم برگزيده معرفي مي‌شوند و مطمئنا عطش تماشاي آن براي بسياري از علاقه‌مندان وجود دارد.

كيارستمي و اپراي موتزارت
عباس كيارستمي، فيلمساز برجسته ايران و جهان در كنار ساخت فيلم، كارهاي هنري ديگري هم انجام مي‌دهد ؛ در واقع بايد او را هنرمندي دانست كه هم فيلم مي‌سازد، هم شعر مي‌‌سرايد، هم عكاسي مي‌كند و...
اين روزها نيز خبري مبني بر روي صحنه بردن اپرايي از موتزارت توسط او منتشر شده است كه تابستان سال آينده به مدت هشت شب در فرانسه اجرا خواهد شد. كيارستمي كه پس از ساخت فيلم‌سينمايي زيردرختان زيتون، چند سالي است كار با دوربين‌هاي ديجيتالي را ترجيح داده ، در كنار حضور در مجامع سينماي ايران و جهان و شركت در مراسم بزرگداشت خود، چند كارگاه فيلمسازي را نيز در خارج و داخل برگزار كرده است كه با استقبال فراواني روبه‌رو شدند و امكان رويارويي با علاقه‌مندان جوان سينما با اين فيلمساز درجه يك فراهم شد.
همچنين گفته مي‌شود او به زودي «رونوشت برابر اصل» را با حضور ژوليت بينوش جلوي دوربين خواهد برد كه ظاهرا فيلمبر‌داري آن در ايتاليا انجام مي‌شود و اولين اثر كيارستمي در خارج از كشور پس از ساخت يك اپيزود از فيلم بليت است.

نابازيگران در نقش بازيگران
متاسفانه هرچه مي‌گذرد بيشتر شاهد حضور افراد غيرحرفه‌اي و به اصطلاح نابازيگر در نقش‌هاي اصلي فيلم‌هاي سينمايي هستيم كه در بيشتر موارد به قول معروف جواب نداده و حتي باعث شده بازيگران مقابل آنها تحت تاثير منفي بازي‌هايشان قرار بگيرند و حس آنها را نيز خراب كنند. حضور نابازيگران در سينما به هر دليلي كه باشد باعث عدم ارتباط سالم تماشاگران با فيلم مي‌شود و در كنار سازنده اثر كه البته به خواسته خود، آن بازيگر را برگزيده باعث ضرر تماشاگري مي‌شود كه براي تماشاي آن فيلم هم هزينه مالي كرده و هم وقت خود را به نوعي هدر داده است. البته هميشه و در همه فيلم‌ها نابازيگران، ناموفق نبوده‌اند و چه بسا همان بازيگران باعث بهتر ديده شدن فيلم هم شده‌اند كه نمونه آن در سينماي ايران و جهان فراوان است اما تفاوت اين فيلم‌ها و آثار ديگر در آن است كه در فيلم‌هاي موفق معمولا نابازيگران در نقش‌هاي نزديك به شخصيت خود ظاهر مي‌شوند و با هدايت درست كارگردان موفق عمل مي‌كنند نه اينكه يك شخص ناآشنا به بازيگري بخواهد بدون هيچ شناختي از تكنيك ، سواد سينمايي و جامعه‌شناسي در يك نقش پيچيده حضور يابد كه موجب خنده و تاسف تماشاگران شود!

زندگي بزرگان در تلويزيون
با پخش مجموعه دكتر محمد قريب از شبكه سوم سيما بسياري از مردم كه شايد فقط نام دكتر محمد قريب را شنيده بودند با زندگي، افكار و شخصيت اين پزشك مطرح آشنا شدند كه از اين بابت بايد به كيانوش عياري و همكاران او و نيز مديران تلويزيون تبريك گفت كه راهي درست در جهت شناساندن مفاخر اين سرزمين را طي مي‌كنند.
جالب اين‌كه زندگي محمدحسين شهريار، شاعرآذري‌زبان نيز اين روزها از شبكه‌ دوم پخش مي‌شود كه كارگرداني مانند كمال‌ تبريزي چند سالي براي ساخت آن زحمت كشيده و اتفاقا در جذب مخاطب نيز موفق بوده است . شبكه سوم سيما نيز با پخش مجموعه دكتر قريب نتيجه سرمايه‌گذاري چندساله خود را با استقبال گسترده مخاطبان ديد و عياري نيز با ساخت اين مجموعه يك‌بار ديگر توانايي خود را نشان داد.
ساخت آثار تصويري از چنين شخصيت‌ها و ديگر مفاخر ملي نقش بسيار مهمي در شناساندن آنها دارد كه مطمئنا تاثير مثبت آن در طول سال‌هاي آينده نمايان خواهد شد.
به تصوير كشيدن مراحل رشد يك شخصيت ارزشمند در كنار تحسين و تقويت غرور ملي باعث افزايش انگيزه كودكان، نوجوانان و جوانان اين سرزمين به پيشرفت و رسيدن به قله‌هاي مرتفعي خواهد شد كه البته اين تاثيرات فقط نشانه «مشت نمونه خروار است» مي باشد و بررسي دقيق آن با يك نظرسنجي از مردم و كارشناسان قابل دسترسي خواهد بود.

چرا اين‌قدر دير!
چند سالي است كه شبكه‌‌هاي مختلف تلويزيون در اقدامي پسنديده دست به ساخت سريال‌هاي مناسبتي مي‌زنند كه مورد توجه مردم نيز قرار گرفته و به خوبي اين‌گونه مجموعه‌ها جاي خود را در بين مردم پيدا كرده‌اند، اما در اين ميان هنوز يك سوال بي‌پاسخ مطرح است كه چرا تصميم‌گيرندگان ساخت چنين مجموعه‌هايي اين‌قدر دير به فكر ساخت و آماده‌سازي مي‌افتند تا به طور محسوس روي كيفيت آثار تاثير بگذارد، شايد آخرين نمونه آن بهترين مثال براي ادعاي فوق باشد. مجموعه‌ تلويزيوني «پريدخت» با فهرستي از عوامل حرفه‌اي كه به‌حق در كارهاي ديگرشان نشان داده‌اند قواعد كار را به خوبي مي‌شناسند متاسفانه به دليل تصويربرداري ديرهنگام و احتمالا تعجيل در رساندن آن براي پخش در ايام محرم، آن‌طور كه انتظار مي‌رفت موفق عمل نكرده‌ و جداي از فيلمنامه در بازيگري و اجراي صحنه‌ها نيز شاهد ضعف بوده‌ايم.
مجموعه‌اي كه احتمالا دست‌اندركاران آن هم خواهند پذيرفت كه در صورت در اختيار داشتن وقت كافي مجموعه‌اي بهتر را روي آنتن مي‌فرستادند. واقعا انتظار اين‌كه از همين امروز مديران شبكه‌هاي مختلف تلويزيون در فكر ساخت سريال‌هاي بسيار بهتر از نمونه‌هاي پيشين براي مناسبت‌هاي مختلف باشند، انتظاري غيرمنطقي است؟
آيا نمي‌توان در شرايطي كه توليد و پخش سريال‌هاي مناسبتي در دستوركار شبكه‌هاي تلويزيوني قرار گرفته از حالا به فكر چندماه بعد بود و مقدمات ساخت آن را شروع كرد و حتي يك‌سال مانده به زمان پخش، تصويربرداري را شروع كرد تا فرصت كافي در اختيار عوامل باشد كه كاري را بهتر از آن‌چه با عجله ساخته مي‌شود، به علاقه‌مندان عرضه كرد؟ زيرنويس؛ تبليغ يا ضدتبليغ موضوع تبليغات يك امر جاافتاده در همه رسانه‌هاي تصويري جهان در دنياي امروز است تا هم صاحبان كار موفق به معرفي محصولات خود شوند و هم از اين راه همه يا بخشي از بودجه ساخت وتوليد برنامه‌ها تامين شود اما در اين زمينه متاسفانه گاهي اوقات شاهد تبليغاتي هستيم كه با توجه به نوع پخش شايد نوعي ضدتبليغ محسوب شود و به دليل برهم زدن تمركز بينندگان هنگام تماشاي برنامه موردعلاقه خود آن‌چنان كه بايد مورد توجه قرار نگيرد.
يكي از اين موارد، پخش زيرنويس‌هاي تلويزيوني است كه گاهي اوقات در صفحه كوچك چند اينچي تلويزيون‌هاي خانگي بخش عمده‌اي از تصوير را مي‌گيرد و شايد حتي علاوه برگم كردن ادامه برنامه توسط بيننده به آن توجهي هم صورت نگيرد و در واقع كاركرد منفي به همراه داشته باشد.
جداي از تبليغاتي كه به صورت زيرنويس اجرا مي‌شود گاهي اوقات معرفي برنامه‌هاي همان شبكه نيز همين تاثيرگذاري منفي را براي عده‌اي از بينندگان به همراه دارد به خصوص آن‌كه در بعضي موارد با افكت‌هاي تصويري سعي در جلب توجه بيننده را نيز به همراه دارند و مشخصا از او دعوت مي‌كنند تا به جاي دنبال كردن برنامه مورد علاقه خود در دقايقي حساس وقت خود را صرف خواندن زيرنويس كند.

آواز گنجشك‌ها در برلين
جديدترين ساخته مجيد مجيدي، فيلمساز مطرح جهاني قرار است علاوه بر نمايش در بخش مسابقه جشنواره بين‌المللي فيلم فجر به عنوان يكي از فيلم‌هاي حاضر در جشنواره معتبر فيلم برلين به رقابت با ديگر آثار بپردازد كه مطمئنا باعث شناساندن سينماي ايران خواهد شد به خصوص آن‌كه بدانيم جشنواره فيلم برلين در كنار جشنواره‌هاي كن و ونيز از معتبرترين جشنواره‌هاي جهان است و حضور هر فيلمي در آن باعث معرفي گسترده آن در سطح جهان خواهد شد و تبليغات مثبت فراواني را به همراه خواهد داشت. مجيدي كه تاكنون با فيلم‌هايش حضوري موفق در فستيوال‌هاي سينمايي نقاط مختلف دنيا داشته و جوايز معتبري نيز به دست آورده همچنان تنها فيلمساز ايراني كانديد جايزه اسكار در بخش بهترين فيلم‌هاي غيرانگليسي زبان است.
مجيدي با اثر درخشان «بچه‌هاي آسمان» يكي از پنج فيلمساز كانديد دريافت اسكار بود و جالب اين‌كه او از معدود فيلمسازاني است كه علاوه بر موفقيت‌هاي هنري در جشنواره‌هاي سينمايي، آثارش با استقبال گسترده اي در اكران عمومي نيز روبه‌رو مي‌شود.خبر مهم ديگر اين‌كه مجيدي يكي از پنج‌ فيلمسازي است كه فيلمي كوتاه درباره شهر پكن به مناسبت برگزاري المپيك 2008 در اين شهر ساخته كه قرار است از شبكه‌هاي مختلف تلويزيوني پخش شود.
نمايش آواز گنجشك‌ها در جشنواره فيلم برلين با دعوت رسمي مدير جشنواره صورت گرفته و اولين حضور مجيدي در جشنواره‌اي است كه سينماي ايران نسبت به ديگر جشنواره‌ها در آن حضور موفقيت‌آميز داشته است.

آشتي با فيلم‌هاي مستند
سينماي مستند به دليل استناد به حقيقت و نوع روايت در صورت اجراي درست مي‌تواند جايگاه ويژه‌اي در تلويزيون و حتي اكران عمومي سينماها داشته باشد و اين امر مستلزم حمايت و برنامه‌ريزي مديران مربوطه در تلويزيون و حوزه‌هاي مرتبط با توليد چنين آثاري است.
در چند سال اخير در سينماي داستاني شاهد پرداختن به سوژ‌ه‌‌هايي بوده‌ايم كه قابليت توليد فيلم‌هاي مستند را داشته‌اند و اگرچه با استفاده از چهره‌هاي شناخته شده سعي در جذب‌ مخاطب داشته‌اند اما متاسفانه آن‌گونه كه از جانب سازندگانش پيش‌بيني مي‌شد مورد توجه قرار نگرفتند كه شايد در كنار ضعف‌هاي اجرايي مهم‌ترين آنها باورپذير نبودن تصاوير براي تماشاگران بوده است و اين‌كه جدي‌ترين نكات كه با استناد به حقيقت روايت شده بود به عنوان بخشي از تخيل نويسنده فيلمنامه، موفق فرض شد. معرفي و آشتي مخاطبان وعلاقه‌مندان به آثار تصويري با سينماي مستند مي‌تواند گامي مهم در شناساندن اين سينما باشد علاوه بر آن‌كه فوايد فراوان ديگري هم به دليل باورپذيري بيشتر بر عموم خواهد داشت.البته انصافا درطول ساليان اخير شبكه‌هاي تلويزيوني و مديران سينمايي گامي موثر در توليد و ارائه آثار مستند داشته‌اند اما معرفي بيشتر آثار مستند تلاشي مضاعف را مي‌طلبد.