اخبار داخلی فرهنگ و هنر جايزه سلطنتي کتاب سال تا کتاب سال جمهوري اسلامي

برنا , پنجشنبه 25 بهمن 1386

جايزه سلطنتي کتاب سال تا کتاب سال جمهوري اسلامي

جايزه "كتاب سال" اولين بار با نام "جايزه سلطنتي کتاب سال" و با هدف تشويق خادمان دانش و فرهنگ ايران در سال 1334 هجري شمسي به فرمان محمدرضا پهلوي راه اندازي و اهدا شد.

جايزه "كتاب سال" اولين بار با نام "جايزه سلطنتي کتاب سال" و با هدف تشويق خادمان دانش و فرهنگ ايران در سال 1334 هجري شمسي به فرمان محمدرضا پهلوي راه اندازي و اهدا شد.
از سال 56 اهداي اين جايزه به تعويق افتاد. پس از پيروزي انقلاب اسلامي و از سال 62 سيد محمد خاتمي وزير ارشاد وقت "جايزه کتاب سال جمهوري اسلامي ايران" را با هدف ارتقاي فرهنگي و اسلامي جامعه، حفظ استقلال و هويت فرهنگي و حمايت و تشويق مولفان و مترجمان و... دوباره راه اندازي کرد.
محسن پرويز معاون فرهنگي وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي معتقد است: «مراسم جايزه "كتاب سال" از معدود مراسمي است كه جمع كثيري از اهالي فرهنگ كنار يكديگر جمع مي‌شوند. اين مراسم به نوعي تجديد ديدار اهل فرهنگ محسوب مي‌شود، ديداري كه هر سال با توفيقات بيشتري همراه است. بعد از گذشت ربع قرن از برگزيدگان اين جايزه بايد برگزيدگان سال‌هاي پيش را بررسي كنيم و شايد لازم باشد در برخي حوزه‌ها جوايز را بيشتر و يا در برخي رشته‌ها جوايز را كمتر كنيم.»
طبق آيين نامه، "کتاب سال" با هدف معرفي چهره هاي شاخص فرهنگي،ترسيم كارنامه فرهنگي جامعه اسلامي و مقايسه آن با فعاليت هاي پژوهشي سال هاي پيشين به منظور يافتن كاستي ها و قوت ها، ياري رساندن به سياستگذاران و دست اندركاران حوزه هاي فرهنگي در برنامه ريزي ها ي كاربردي، جهت دهي اصحاب قلم و آفرينندگان آثار فرهنگي برگزار مي شود.
بر اساس آمار موجود، کتاب هايي که با موضوع ادبيات در دوره هاي مختلف برگزيده اين جايزه شده اند فراز و نشيب هاي زيادي را تجربه کرده اند. بررسي اين کتاب ها از جنبه کيفي زمان و تجربه و تخصص ويژه اي مي طلبد، گرچه ارزيابي کتاب از اين حيث شايد چندان منصفانه نباشد چراکه نظرات و سلايق گوناگوني وجود دارد و متخصصين اين حوزه هر کدام معيارهاي متفاوتي را در نظر مي گيرند.
حوزه ادبيات در "کتاب سال" تا سال 68 يعني دوره هفتم با مقوله هنر به صورت مشترک بررسي مي شد. اما در همين سال 505 عنوان کتاب در حوزه ادبيات که به تازگي استقلالش را اعلام کرده بود برگزيده "کتاب سال" شدند.
در دوره بعد شاهد رشد نسبتا خوبي در اين زمينه بوده و تعداد آثاري که برگزيده شدند به 981 عنوان رسيد. اما در دوره دهم با افت روبه رو هستيم زيرا تعداد آثار برگزيده به 794 عنوان مي رسد.
از اين دوره به بعد يعني از سال 72 تقريبا در هر دوره افزايش تقريبي مشاهده مي شود تا جايي که در دوره بيست و يکم 4 هزار و 219 عنوان کتاب برگزيده "کتاب سال" مي شوند.
امسال نيز که "کتاب سال"بيست و پنجمين دوره اش را تجربه کرد از ميان 7990 اثري كه به دبيرخانه كتاب سال جمهوري اسلامي ايران رسيد، در مرحله اول 7560 حذف و مابقي يعني 430 اثر به مرحله دوم راه يافتند.
منوچهر اكبري، دبير بخش علمي اين دوره "كتاب سال" درباره مراحل انتخاب برگزيدگان امسال گفت: «از تير ماه سال 1386 كار "كتاب سال" كليد خورد، يعني گردآوري آثار منتشره در سال 1385 در دستور كار «خانه كتاب» قرار گرفت. كتاب ها از ساخت ها و زمينه هاي مختلف گردآوري مي شود و به اين منظور، از هر كتابي كه چاپ مي شود، وزارت ارشاد سهميه اي دارد و از آن سهميه، چهار نسخه به مخازن خانه كتاب مي رود. از 25 هزار كتاب منتشره در سال 1385، 16 هزار كتاب واجد شرايط داوري بوده و در مرحله داوري نيز، 8 هزار كتاب در 61 رشته علمي در دبيرخانه جايزه قرار گرفته است. امسال، تعداد داورها 10 درصد افزايش يافته و آمار سطح علمي آن ها 20 درصد از سال گذشته بالاتر است. داوري جايزه امسال را 60 نفر با رتبه استاد تمامي بر عهده داشته اند. اين كار را با معيارهاي جدي انجام داديم تا زمينه اي باشد كه كتاب خوب بالا بيايد.»
محمدرضا وصفي ، دبير جايزه جهاني "كتاب سال" نيز گفته بود: «در جايزه جهاني "كتاب سال"، كتاب هاي سال 2006 را بررسي کرده يعني يك سال عقب تر. در مجموع پس از ارتباطاتي كه با مراكز علمي و پژوهشي برقرار شد،1 هزار و 500 كتاب وارد گردونه داوري شد. البته ما بر اساس آيين نامه فقط دو سرفصل داريم: مطالعات اسلام و مطالعات ايران با تمام زير گروه هايشان.»