۹ ارديبهشت، روز جهاني بهداشت حرفهاي است كه امسال با شعار«زندگي من، كارمن، كار ايمن من» برگزار ميشود.
رئيس سلامت محيط كار وزارت بهداشت نيز در گفتوگو با همشهري ضمن آنكه از تدوين برنامه ارتقاي سلامت در محيط كار در سالجاري خبر ميدهد، تاكيد ميكند كه بيشترين خطر متوجه سلامت كارگران در كارگاههاي كوچك (زير ۵۰ نفر) است چراكه نظارت وزارت بهداشت بر آنها كاملا حداقلي است.
دكتر مصطفي غفاري، رئيس مركز سلامت محيط كار وزارت بهداشت ودرمان با بيان اينكه مسئوليت اوليه بهداشت كار و ارائه خدمات بهداشت حرفهاي بهعهده كارفرماست، ميگويد: چالش جدي نظام سلامت در بحث كارگران، نظارت بر كارگاههاي كوچك است كه بهدليل زياد بودن تعداد آنها، پراكندگي و همچنين ثابت نبودن نيروي كار، نظارت بر آنها مشكل است و كارگران شاغل در اين كارگاهها بعضا با بيماريهاي شغلي مواجهاند اما بسياري از آنها بهدليل ترس از دست دادن شغلشان هيچ گونه اعتراضي به كارفرماي خود ندارند، لذا اولويت برنامههاي مراقبتي ما بيشتر روي اين كارگاههاي كوچك است.
به گفته رئيس مركز سلامت محيط كار وزارت بهداشت، در بحث كارگران، بخش ايمني محيط كار مربوط به وزارت كار و بخش بهداشت حرفهاي مربوط به وزارت بهداشت است و به اين ترتيب كارفرما موظف است تجهيزات محيط كار و مواد را در حد ايمن و بدون داشتن خطر تامين كند.
كارشناسان ميگويند در محيط كار عوامل زيان آور به ۴ گروه تقسيم ميشوند:
عوامل فيزيكي يا شيميايي شامل صدا، ارتعاش، گرماو سرما، نور، فشار و نيز آلايندههاي شيميايي، گازها، گردو غبار؛ عوامل بيولوژيكي شامل پاتوژنها و بيماريزاهاي ميكروبي، باكتريايي، ويروسي، قارچها و انگل ها؛ عوامل ارگونوميكي شامل ناهنجاريهاي اسكلتي و عضلاني و دسته آخر، عوامل رواني و اجتماعي شامل استرسهاي كاري.
دكتر غفاري معتقد است كه بهداشت حرفهاي به هر عاملي كه سلامت نيروي كار را تهديد كند، توجه دارد و فقط محدود به صنايع و معادن نيست، بلكه تمامي افرادي را كه به گونهاي در بخش توليد يا خدمات اشتغال دارند، در برميگيرد و عدم توجه به آن در سطوح مختلف ميتواند موجب تأثيرات سوء بر محيط و سلامت و رفاه كارگران شود.
غفاري ميگويد: طبق تعريف سازمان جهاني بهداشت ، بهداشت حرفهاى عبارت است از علم و هنر تامين بالاترين حد سلامت براى كارگران، تطبيق كار با مقتضيات روحى و جسمي كارگران، حفظ سرمايه از طريق ايجاد محيط كار سالم، انتخاب كارگر مناسب براى هر كار، پيشگيرى از حوادث و بيماري هاى شغلى و غيرشغلى و آموزش بهداشت شخصى، تشخيص زودرس و درمان بيماريها و توجه به مسائل كارگران و افراد وابسته به آنان تا هر كارگر بتواند با برخوردارى از حداكثر سلامتى و رفاه، فردى مؤثر براى اجتماع باشد.
با توجه به اين تعريف، طرح سازمان جهانى بهداشت در مورد سلامت كارگران، برنامه جديدى است كه در راستاى استراتژى جهانى «بهداشت حرفهاى براى همه» صورت گرفته است و با اين ديد، امنيت شغلى، ميزان درآمد، سواد، ميزان مشاركت در تصميمگيريها، رفتارها، سنتها و آداب و رسوم همه و همه از جمله موضوعاتى است كه در بهداشت حرفهاى بهعنوان علم ناظر بر سلامت نيروى كار مطرح است.
با اين اوصاف، امروزه بسيارى از افراد، بيش از يك سوم زندگى خود را در محيط هاى كار مىگذرانند. دكتر غفاري معتقد است به همين دليل بايد فرهنگ بهداشت حرفهاى و سلامت شغلى در سازمانها، ادارهها، واحدهاى دولتى و خصوصى و كليه كارگاهها و كارخانهها مورد توجه جدى قرار گيرد.
در حال حاضر تنها فعاليتي كه در زمينه طب كار براي كارگران كشور انجام ميگيرد، محدود به معاينات ادواري است كه از سوي پزشكان عمومي تحت نظارت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي در كارخانهها و صنايع بالاي ۵۰ كارگر انجام ميگيرد و حجم وسيعي از كارگران كه در كارگاههاي كوچك مشغول به كار هستند، از اين معاينه ناچيز نيز بينصيب هستند.
براساس قانون، هر كارگر براساس مخاطرات گروه شغلي كه با آن روبهروست، بايد مورد معاينات ادواري قرار گيرد. اما در مورد اينكه نتايج معاينات آناليز شود و مشكلات كارگران كارخانههاي خاص بررسي شود، وظيفهاي بر عهده كارفرما گذاشته نشده است.
بيماريهاي محيط هاي كارگري
سازمان جهاني بهداشت اعلام كرده سالانه دست كم ۲۰۰هزار نفر در اثر ابتلا به سرطانهاي مرتبط با محيط كاري جان خود را از دست ميدهند. سرطانهايي كه شايعترين علت اصلي شناخته شده آنها، استنشاق الياف آزبست و همچنين دود سيگار اطرافيان در محيط کار است.
آزبست كه تركيباتي معدني متشكل از منيزيوم، سيليسيوم و آهن است، در فارسي به نامهاي پنبه كوهي يا پنبه نسوز نيز خوانده ميشود.
اين ماده اگر بهصورت مداوم تنفس شود، مانند شرايطي که کارگران تجربه ميکنند، باعث آسيب برگشت ناپذير بافت ريه و نيز سرطاني شدن سلولهاي آن ميشود. خطر بروز اينگونه آسيبها، با اضافه شدن دود سيگار به آلودگيهاي محيطي مضاعف ميشود و احتمال بروز اينگونه بيماريها به شدت بالا ميرود.
همچنين بررسيهاي کارشناسان نشان ميدهد كساني كه در محيط كار در معرض دود سيگار قرار دارند دو برابر بيشتر از كساني كه در محيط عاري از دود سيگار کار ميكنند به سرطان ريه مبتلا ميشوند.
دكتر غفاري ميگويد: علت صدها هزار مرگ و مير ناشي از سرطان، قرار گرفتن در معرض اين مواد است و از اينرو سازمان جهاني بهداشت از دولتها و صنايع خواسته است استانداردهاي ايمني را براي تضمين عدمتماس كارگران با مواد سرطانزا بالاتر ببرند.
وي معتقد است كه اگر اجراي اينگونه تغييرات فني و زيربنايي در ساختار صنعتي کشورها به آساني امکانپذير نباشد، يک نکته شايان توجه است و آن اين که با آموزش و آگاه کردن کارگران از زيانها و خطرهاي استعمال دخانيات، با صرف هزينهاي اندک، ميتوان يک عامل مهم تشديدکننده آسيبهاي شغلي را از محيط کار آنان حذف کرد.
گام بعدي، ممنوعيت استعمال دخانيات در محيط هاي كاري است که باز ميتواند از صدها هزار مرگ قابل پيشگيري جلوگيري كند.
همزمان با همه اين اقدامات، البته بايد تحول بنيادين در شيوههاي توليد و مواد صنعتي مورد استفاده در کارگاهها نيز مورد توجه و عزم جدي مسئولان قرار گيرد.
پيش به سوي بازنشستگي سالم
۹ ارديبهشت ماه مصادف با ۲۸ آوريل ۲۰۰۸ ميلادي، روز جهاني بهداشت حرفهاي است كه امسال با شعار سازمان بينالمللي كار (ILO) «زندگي من، كار من، كار ايمن من» برگزار ميشود.
به گفته دكتر غفاري، در حال حاضر مسئوليت نظارت و اجراي برنامهها و طرح هاي بهداشت حرفهاي در کشور بهعهده مرکز سلامت محيط کار وزارت بهداشت،درمان و آموزش پزشکي است و به همين مناسبت در اين روز همايشي در بيمارستان حضرت رسول اكرم با حضور كارشناسان بهداشت حرفهاي و ارگانهاي بين بخشي برگزار ميشود.
رئيس مركز سلامت محيط كار وزارت بهداشت ميگويد: اميدواريم در سال ۸۷ بتوانيم حوادث و بيماريهاي شغلي كه منجر به ناتواني و كاهش كيفيت زندگي كارگران ميشود راكاهش دهيم و تلاش كنيم تا بتوانيم كارگران را سالمتر به سن بازنشستگي برسانيم، چرا كه عدمرعايت بهداشت حرفهاي موجب ميشود در درازمدت افراد سلامت خود را از دست بدهند و در نتيجه بهره وري آنها نيز كاهش يابد، چرا كه توسعه پايدار هر جامعهاي مرهون نيروي كار و نيروي كار آن نيز مديون سلامتش است و تازماني كه بازوهاي جامعه نيروهاي سالمي نباشند توسعه نيز محقق نخواهد شد.
| 
سلامت كارگران در كارگاههاي كوچك، در خطر است 
